Prakriti & Vikriti: Waarom je onrust misschien niet bij je hoort
Heb jij dat ook weleens; dat je je opgejaagd, onrustig of gewoon uitgeblust voelt, terwijl je denkt: “Tsja, ik ben gewoon zo”? Ik kan gewoon niet zoveel aan / ik ben nou eenmaal vaak onrustig / ongemotiveerd / noem maar op.’
Volgens Ayurveda, de eeuwenoude gezondheidsleer uit India, heeft ieder mens een natuurlijke balans waarmee je geboren bent: je prakriti. Dat kun je zien als je blauwdruk. Alleen… die kun je behoorlijk kwijtraken. Stress, voeding, seizoenswisselingen, een druk leven .. Het kan er allemaal voor zorgen dat je lijf uit balans raakt.
Wat er dan ontstaat, is je vikriti: je huidige staat van zijn. En daar gaat het vaak mis, want veel mensen verwarren de twee.
Wat is prakriti? En hoe verschilt het van vikriti?
Ayurveda gaat uit van drie levensenergieën (dosha’s): Vata, Pitta en Kapha.
Bij je geboorte heb je een unieke mix van die drie — dat is je prakriti. Maar door het leven heen kan er een andere dosha de overhand nemen, waardoor je verdeling NU van Vata, Pitta en Kapha anders is dan je oorspronkelijke blauwdruk.
👉 En daar zit vaak de verwarring: je voelt onrust (Vata), dus je denkt dat je een Vata-type bent. Maar dat hóeft dus helemaal niet zo te zijn.
Nog nooit van Ayurveda gehoord? Hier lees je wat het is.
Mijn ervaring: ik had het zelf jarenlang mis
Jarenlang dacht ik dat ik een Vata-Pitta type was.
Ik had immers alle signalen: onrustig hoofd, droge huid, vermoeid, moeite met slapen… Dus ik dacht: “Duidelijk. Ik ben een Vata-Pitta”
Tot ik bij een Ayurvedische arts kwam. Die voelde mijn pols en zei: “Jij bent een Pitta-Vata met een Vata-onbalans.”
Say what?
Dat veranderde nogal wat. Toen ik mijn voeding en leefstijl afstemde op mijn échte constitutie (prakriti), voelde ik me zóveel rustiger en helderder. Veel meer mezelf.
Niet altijd makkelijk hoor — als er veel ‘wind’ in je lijf zit, blijf je geneigd om te gáán.
Maar juist dan helpt het om te beseffen: ✨ Dit ben ik niet. Dit is tijdelijk.
Bovendien zat die onrust me behoorlijk in de weg. De Ayurvedisch arts zei: ‘Is je hoofd vaak een chaos en ben je rommelig?’ Ik: ‘ja.’ Hij: ‘En voel je je daar comfortabel bij?’ Ik: ‘nee.’ Hij; ‘Daar heb je het al. Voor typische vata’s is dat hun natuurlijke staat, die voelen zich daar wel goed bij. Pitta’s niet.’
Let op: dosha-tests meten vaak je onbalans
Online kun je een dosha-test invullen. Op ons platform vind je er ook een: Ontdek je body-type hier. Maar wat veel mensen niet weten - en wat er vaak niet bij wordt gezegd - is dat die tests meestal prakriti en vikriti door elkaar meten.
Als je net een drukke week hebt gehad en je vult een test in, dan scoor je ineens Vata. Maar dat zegt meer over je stresslevel dan over je blauwdruk.
Mijn tip: Zie het als een uitnodiging tot zelfonderzoek en niet als een statische einddiagnose. Echt nieuwsgierig? Boek dan eens een afspraak bij een Ayurvedisch arts. Zij kunnen aan de hand van o.a. je polsdiagnose vasttellen wat jouw werkelijke blauwdruk (prakritie) is.
Waarom het verschil tussen prakriti en vikriti zoveel uitmaakt
Je prakriti is je natuurlijke ritme. Je vikriti is het alarmsignaal van je lijf dat zegt:
“Joejoe, er klopt iets niet helemaal.”
Een voorbeeldje uit mijn eigen leven:
Tijdens stress: Vata in overdrive (droog, gejaagd)
Tijdens zwangerschap: Kapha nam over (traag, water vasthouden)
Tijdens werkstress: Pitta oververhit (kritisch, perfectionistisch)
Mijn lichaamsbouw, kleur ogen, etc. bleven hetzelfde — maar mijn innerlijke dynamiek veranderde wél. En dat zie je niet in de spiegel.
Tot slot: je dosha is geen etiket
Je bent niet je onbalans.
Je bent niet "te druk", "te lui" of "te streng voor jezelf".
Je lichaam vraagt om iets anders dan je nu geeft. That’s it.
🌱 Je prakriti laat je zien waar je thuishoort.
🌬 Je vikriti laat je zien waar je nu bent.
Neem dus af en toe een moment om jezelf af te vragen: Wat heb ik vandaag nodig? Wat voelt voedend?
