Waarom eten we als we geen honger hebben?
Als ik je zou vragen: "Waarom eten we?", dan is het logische antwoord natuurlijk: omdat ons lichaam brandstof nodig heeft. Omdat we honger hebben.
Maar als we heel eerlijk naar onszelf kijken, is fysieke honger vaak niet eens de hoofdreden dat we iets in onze mond steken. Er is een heel spectrum aan menselijke emoties en situaties die ons naar de koelkast of de voorraadkast drijven.
We eten uit vreugde, verdriet, frustratie, boosheid, jaloezie, verveling, stress of schaamte. We eten omdat we verliefd zijn óf juist liefdesverdriet hebben. We eten omdat we te weinig hebben geslapen, omdat er iets te vieren valt, omdat ons iets wordt aangeboden... of simpelweg omdat iedereen om ons heen eet.
We zijn van jongs af aan getraind om te eten op basis van externe signalen in plaats van onze interne wijsheid. Maar de sleutel tot een gezonde relatie met voeding én jezelf? Die begint bij het opnieuw leren luisteren naar de signalen van jouw eigen lichaam.
1. Eten omdat de klok het zegt
“Oh joh, het is al één uur: lunchtijd!” Deze kennen we allemaal wel. En eerlijk is eerlijk: ik betrap mezelf er ook nog regelmatig op.
Ik ben dol op ritme en rituelen. Ik ga er erg goed op, en voor kinderen biedt het ontzettend veel houvast. In de basis is daar niets mis mee. Maar wanneer het op eten aankomt, zou de klok niet leidend moeten zijn. Je lichaam vraagt immers niet om brandstof omdat de grote wijzer op de twaalf staat, maar wanneer de energie op is.
Vooruit-denken en vooruit-eten
Als ouder is dit soms een spagaat. Voor je kind naar school gaat, wil je het liefste dat ze iets eet. Als mijn dochtertje niets wil eten voordat ik haar wegbreng, voelt dat vervelend. Maar tegelijkertijd wil ik haar niet forceren om iets in haar buik te stoppen 'omdat ze anders straks misschien honger krijgt'. Dat vooruit-denken en vooruit-eten haalt een kind juist uit haar lichaamsgevoel.
Natuurlijk zitten we in een maatschappij met vaste school- en werktijden. We komen er niet altijd volledig onderuit. Maar het belangrijkste punt is dit: laat eten geen automatische piloot worden. Vraag jezelf (of je kind) op die gezette tijden af: voel ik daadwerkelijk honger, of eet ik nu puur omdat de klok het zegt?
2. Eten omdat het 'zo hoort' (Sociale druk en beleefdheid)
Eten draait in onze cultuur om gezelligheid, feesten en rituelen. Op verjaardagen is er vlaai of taart (als Limburgse weet ik daar alles van!), op borrels horen hapjes, met Pasen staat de tafel vol lekkers en met Kerst pakken we flink uit.
Daar is in principe niets mis mee. Maar wanneer we gaan eten 'omdat het erbij hoort' of 'omdat anderen eten', terwijl je eigen lijf eigenlijk schreeuwt om iets anders... dan doe je jezelf tekort.
Een herinnering uit mijn jeugd
Ik weet nog goed dat ik als klein meisje bij visites niet wilde eten of geen stukje taart hoefte. De vraag die ik direct kreeg was: “Ben je op dieet ofzo? Je bent toch al zo slank!”
Onbewust kreeg ik daarmee twee schadelijke boodschappen mee:
Luisteren naar je eigen volgevoel is vreemd; je hoort te eten als het je wordt aangeboden.
Slanke mensen mogen/moeten eten, en 'dikke' mensen blijkbaar niet.
Als volwassenen zijn we dit patroon blijven herhalen. Als iemand een taartje heeft gebakken, durven we geen 'nee' te zeggen omdat we de ander niet willen teleurstellen of geen lastige vragen willen krijgen.
Maar als jij trouw blijft aan je eigen verzadiging of behoefte, communiceer je iets heel krachtigs naar jezelf: zelfrespect en grenzen aangeven.
"Nee zeggen tegen eten wanneer je geen honger hebt, is JA zeggen tegen jezelf."
Dit is de sleutel
Luisteren naar jezelf en handelen naar jouw interne signalen vraagt oefening. Het is een spier die we opnieuw moeten trainen.
Geef jezelf vanaf vandaag bewust toestemming om te eten wanneer je fysieke honger hebt, en te stoppen wanneer je je verzadigd voelt. Los van wat de klok zegt. Los van wat de mensen om je heen doen.
